Propozycje zostały przedstawione przez ministra sprawiedliwości Davida Lammy’ego w nowym rządowym dokumencie dotyczącym reformy systemu sprawiedliwości wobec młodzieży. Według planów sądy miałyby otrzymać większe uprawnienia wobec rodziców lub opiekunów dzieci, które wielokrotnie popełniają przestępstwa albo dopuszczają się poważnych zachowań antyspołecznych.
Co dokładnie miałoby się zmienić?
Już teraz brytyjskie prawo pozwala stosować wobec rodziców tzw. parenting orders, czyli nakazy zobowiązujące ich m.in. do udziału w programach wychowawczych, spotkaniach z kuratorami czy współpracy z odpowiednimi służbami. Możliwe są także grzywny. Jednak według rządu przepisy są dziś stosowane znacznie rzadziej niż kilkanaście lat temu.
Nowe propozycje zakładają:
- zwiększenie maksymalnych kar finansowych dla rodziców,
- częstsze stosowanie obowiązkowych programów nadzoru,
- możliwość surowszego karania rodziców, którzy ignorują zachowanie dzieci,
- a w najbardziej skrajnych przypadkach nawet karę więzienia.
Rząd argumentuje, że część rodziców całkowicie traci kontrolę nad dziećmi lub nie reaguje mimo wielokrotnych ostrzeżeń służb i szkół. Według ministerstwa sprawiedliwości nowe przepisy mają zmusić rodziny do wcześniejszej reakcji, zanim młodzi ludzie wejdą na drogę poważnej przestępczości.
To część większej reformy
Cały pakiet zmian dotyczy reformy brytyjskiego systemu sprawiedliwości wobec nieletnich. Co ciekawe, równocześnie rząd rozważa również złagodzenie części przepisów wobec samych dzieci.
Wśród propozycji znalazły się m.in.:
- podniesienie wieku odpowiedzialności karnej z 10 do nawet 14 lat,
- ograniczenie stosowania więzienia wobec nieletnich,
- usuwanie części wyroków z dzieciństwa z kartotek w dorosłym życiu,
- tworzenie specjalnych „youth intervention courts”, czyli sądów skupionych bardziej na pomocy i resocjalizacji niż samej karze.
David Lammy przekonuje, że dzieci trafiające bardzo wcześnie do systemu karnego często wracają później do przestępczości. Według danych brytyjskiego Ministerstwa Sprawiedliwości aż około dwie trzecie nieletnich opuszczających zakłady poprawcze ponownie popełnia przestępstwa w ciągu roku od wyjścia.
Eksperci podzieleni
Pomysł karania rodziców wywołał jednak ogromne kontrowersje. Część ekspertów uważa, że większa odpowiedzialność rodzin jest potrzebna, szczególnie w przypadkach powtarzających się przestępstw, przemocy czy działalności gangów młodzieżowych.
Inni ostrzegają jednak, że problem przestępczości nieletnich często wynika z biedy, przemocy domowej, uzależnień lub problemów psychicznych i samo karanie rodziców może niewiele zmienić. Organizacje zajmujące się prawami dzieci podkreślają również, że wiele rodzin już dziś znajduje się pod ogromną presją ekonomiczną i społeczną.
Co dalej?
Na razie są to propozycje przedstawione w rządowej „Youth Justice White Paper”. Konsultacje i dalsze prace legislacyjne mają potrwać jeszcze kilka miesięcy. Brytyjskie media podkreślają jednak, że temat już stał się jednym z najgłośniejszych punktów debaty o bezpieczeństwie i wychowaniu dzieci w Wielkiej Brytanii.
